Ganzen verjagen met een laser

Tussen 2022 en 2024 keurde Vlaanderen 304 wildschadedossiers goed, voor ruim een miljoen euro. Watervogels waren de grootste post: 167 erkende dossiers en ongeveer 693.000 euro. De kleine rietgans werd 82 keer genoemd in de dossiers, de kolgans 35 keer (VILT).

Volgens de watervogeltellingen van het INBO werden in de winter 2023-2024 nooit eerder zoveel kolganzen geteld: 107.224 in januari. De grauwe gans haalde met 25.420 vogels in november een Vlaams record, en de kleine rietgans piekte op 30.120, het hoogste aantal in ruim tien jaar.

Zomerganzen

De grauwe gans en de Canadese gans blijven het hele jaar. Ze broeden hier, en in de rui kunnen ze een tijd niet vliegen. Als broedvogel staat de grauwe gans in 2025 ongeveer 44% hoger dan in 2007, al is die schatting onzeker (INBO). Zomerganzen zitten in kleinere groepen en komen telkens naar hetzelfde perceel. In een Nederlandse praktijkproef (2016 en 2017) beperkte de laser daardoor de zomerschade (Nieuwe Oogst).

Lopen er ganzen met jongen die nog niet kunnen vliegen, dan kan de familie niet weg. Een afrastering werkt dan beter: Natuur en Bos vraagt gaas van minstens 50 cm hoog met mazen van maximaal 5 cm.

Wintergasten

Kolganzen en kleine rietganzen komen in de herfst uit het noorden en grazen in groepen van duizenden. In dezelfde proef werd in de winter geen daling van de schade gezien: zo'n groep graast een perceel kaal zodra de laser uit staat, en op grotere schaal verschoof de schade naar andere percelen. Gebruik de laser in de winter dus samen met andere afschrikmiddelen.

Op het Deense eiland Mandø verjoegen onderzoekers van Aarhus University in het voorjaar van 2018 brandganzen en rotganzen van grasland, in 1.206 inzetten. Percelen met laser hadden zeven keer minder keutels en het gras stond er 7,1 cm hoog tegen 3,8 cm zonder laser.

Bij zon nam het effect af rond 400 meter, bij bewolking pas rond 800 meter. 's Ochtends en 's avonds gingen de ganzen sneller weg dan rond de middag, en grote groepen vroegen meer tijd. Over de acht weken werd het verjagen niet trager: geen teken van gewenning.

Wel kostten de uren voor zoeken en verjagen er meer dan het extra gras opbracht (Aarhus University). De laser loont dus vooral waar je toch al rondloopt, zoals rond het erf of op een golfbaan.

1. Kijk welke ganzen het zijn: kleine zomergroepen pak je met de laser aan, bij grote wintergroepen zet je hem in naast andere middelen.
2. Werk vroeg in de ochtend, tegen de avond en bij bewolking.
3. Zet de stip op de grond naast de groep en schuif hem rustig naar ze toe, van de rand naar het midden. Nooit op de ganzen zelf.
4. Herhaal dit de eerste weken meerdere keren per dag, telkens als er een groep landt.
5. Op een golfterrein: verjaag de ganzen voor de eerste flight of na de laatste. Schijn nooit over een vijver.
6. Hou bewijs bij van je maatregelen en van de schade.

Voor een schadevergoeding moet je minstens één verplichte preventiemaatregel correct hebben genomen. In de ganzenfolder van Natuur en Bos staan onder meer een gaskanon (1 per 10 ha), afschrikkende vogelgeluiden (1 per 4 ha), vogelverschrikkers, linten, netten en afrastering. De laser staat niet in die lijst: je gebruikt hem ernaast, niet in plaats ervan.

De schade moet minstens € 300 bedragen en je meldt ze binnen 12 werkdagen. Bij grauwe en Canadese ganzen vraagt de folder ook of je de plaatselijke erkende jager hebt ingeschakeld. Voor kolgans, rietgans en kleine rietgans in bepaalde speciale beschermingszones zijn van 1 november tot en met 15 maart geen preventiemaatregelen nodig. De folder dateert van 2022, dus check de actuele regels bij Natuur en Bos.

Schijn nooit naar mensen, dieren, voertuigen of vliegtuigen, en niet over water, glas of metaal, want die weerkaatsen de straal. Laat nesten met eieren of jongen met rust. Meer lees je op laserveiligheid.