Spreeuwen verjagen: netten eerst, de laser erbij

Als broedvogel gaat de spreeuw in Vlaanderen achteruit. Volgens de Algemene Broedvogelmonitoring van het INBO lag het aantal in 2025 ongeveer 36% lager dan in 2007. Het INBO noemt dat een sterke afname.

Op je erf merk je daar weinig van. Na het broedseizoen trekken spreeuwen in groepen rond, en een groep die voedsel of een goede slaapboom gevonden heeft, komt terug. Het probleem is dus één zwerm die zich op jouw plek vastzet.

Voor fruittelers in Haspengouw zijn spreeuwen een bekende kostenpost. Onderzoekscentrum pcfruit zegt dat vooral houtduiven en spreeuwen op kersen afkomen; appels en peren trekken eerder kraaiachtigen aan. De vogels pikken in de vruchten, waardoor die niet meer te verkopen zijn (VILT).

Telers zetten netten, ballonnen, bewegende vogelverschrikkers en knalapparaten in. Toch raken de vogels gewend, en ze keren vaak na een tiental dagen terug, ook als telers verschillende middelen combineren. pcfruit, INBO, UHasselt en UCLouvain onderzoeken daarom in Haspengouw hoe je vogelschade kunt voorspellen, met geluidsrecorders die vogelsoorten herkennen.

Ook een laser ontsnapt niet aan die regel. Op een Nederlands legkippenbedrijf met een automatische groene laser kwamen zangvogels twee dagen na het uitschakelen terug (Wageningen Bioveterinary Research). De laser helpt dus alleen als je hem gericht inzet, op de momenten dat de zwerm komt, en als de kersen intussen onder een net hangen.

In de herfst en winter gebruiken spreeuwen vaak elke avond dezelfde slaapplaats: een rij bomen, een bosje, een loods of een dakrand. Naast je bedrijf betekent dat uitwerpselen op wagens en gevels, en lawaai.

Een slaapplaats raak je niet in één avond kwijt. Het moment telt. De groepen komen in de laatste uren voor het donker binnen, cirkelen rond en vallen dan in. Juist in die schemering valt de groene stip goed op. Begin dan ook bij de eerste groepjes, niet pas als de hele zwerm in de boom zit. Houd het verschillende avonden na elkaar vol, en verwacht niet dat de zwerm ver gaat: vaak verschuift hij naar een andere boom in de buurt.

1. Bescherm eerst wat je wilt houden. Kersen en ander fruit gaan onder een net voor ze kleuren. Openingen in dakranden en loodsen sluit je af buiten het broedseizoen.
2. Kijk een paar dagen wanneer en vanaf welke kant de zwerm binnenkomt. Bij een slaapplaats is dat de laatste uren voor het donker, in de boomgaard vaak 's ochtends en tegen de avond.
3. Sta klaar voor de eerste groepjes landen. Beweeg de stip rustig over de boomkruin, de rij of de dakrand waar ze willen neerstrijken, nooit op de vogels zelf.
4. Herhaal dit elke keer dat ze komen, minstens een week. Wissel je standplaats, zodat de zwerm niet leert dat één hoek veilig is.
5. Spreek af met je buren of met de teler van het perceel ernaast. Anders verplaatst de zwerm zich alleen.

Een klasse 3B-laser schijn je nooit in de ogen van mensen of dieren, en nooit richting wegen, ramen of voertuigen. In een boomgaard waar geplukt wordt, gebruik je hem niet. Schijn ook niet over water, glas, zonnepanelen of metalen daken: die weerkaatsen de straal. En nooit naar vliegtuigen of helikopters: luchtverkeersleider skeyes telde in 2025 169 incidenten waarbij piloten met een laser beschenen werden (VRT NWS). Een spreeuwenzwerm vliegt hoog; richt de stip dus altijd naar beneden, op de boom of het dak.

Spreeuwen zijn wilde vogels. Een nest met eieren of jongen laat je met rust. Twijfel je wat mag, vraag dan raad aan Natuur en Bos.